พงศาวดารพิพิธภัณฑ์เมืองคาระซุริ

นี่คือความทรงจำในวัยเด็ก เมื่อครั้งที่ได้ไปพักอยู่ที่บ้านของคุณตาคุณยายในจังหวัดยามางาตะ และได้เล่นอยู่ที่มุมหนึ่งของเมืองเล็กๆ ที่ดูเหมือนจะอยู่ใกล้ๆ แห่งนั้น
แต่เมื่อเติบโตขึ้น ทุกครั้งที่เขาเล่าถึงความทรงจำนั้น พ่อแม่กลับจำเรื่องของเมืองเล็กๆ ที่เขาเล่าไม่ได้เลย และตัวเอกเองก็จำไม่ได้ว่าเมืองนั้นตั้งอยู่ที่ไหน
วันหนึ่ง ขณะที่ตัวเอกกำลังจัดเรียงเอกสารในห้องวิจัยของมหาวิทยาลัย เขาก็บังเอิญพบสมุดบันทึกเล่มหนึ่งที่แปลกประหลาด ดูเหมือนจะเป็นการบันทึกเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และสิ่งต่างๆ ของเมืองเล็กๆ แห่งหนึ่งในโทโฮกุ แต่เนื้อหาช่างเพ้อฝันเกินไป จึงถูกลืมทิ้งไว้ในชั้นลึกของตู้เอกสาร แต่บังเอิญว่าตัวเอกรู้จักผู้เขียนสมุดบันทึกเล่มนี้
คนผู้นั้นก็คือลุงของเขาที่หายสาบสูญไปนั่นเอง
ลุงของเขาเป็นนักประวัติศาสตร์ท้องถิ่นประจำภูมิภาค ดูเหมือนจะสะสมข้อมูลของเมืองใกล้เคียงไว้ด้วย และในสมุดบันทึกก็มีเรื่องราวเกี่ยวกับเมืองเล็กๆ ที่ตัวเอกเคยอยู่บันทึกไว้
ดูเหมือนสมุดบันทึกของลุงเล่มนี้จะเขียนขึ้นในรูปแบบบันทึกการเดินทาง เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และสิ่งต่างๆ ของเมืองนั้น แต่สิ่งที่บันทึกไว้ล้วนเป็นรายการและภาพประกอบที่เหลือเชื่อทั้งสิ้น อีกทั้งยังมีช่องว่างที่เขียนไว้เพียงชื่อรายการ แล้วตามด้วยคำว่า "รายละเอียดไม่ชัดเจน" "อยู่ระหว่างการสืบสวน" อยู่เป็นระยะ
ต่อมา ขณะที่ตัวเอกอ่านสมุดบันทึก เขาก็รู้สึกคุ้นเคยกับสิ่งของที่เขียนไว้เพียงชื่อแต่รายละเอียดไม่ชัดเจนนั้น กล่าวอีกนัยหนึ่ง บันทึกเล่มนี้อาจไม่ใช่เรื่องเพ้อเจ้อเสียทั้งหมด แต่บางส่วนอาจอิงจากความจริงก็เป็นได้
นอกจากความคิดถึงเมืองเล็กๆ นั้นจากความทรงจำที่เลือนรางแล้ว ตัวเอกยังเกิดความสนใจอย่างแรงกล้าในสิ่งต่างๆ ที่เขียนไว้ในบันทึก โชคดีที่โรงเรียนกำลังจะเข้าสู่ช่วงปิดภาคฤดูร้อนอันยาวนาน มีเวลาเหลือเฟือ แม้อาจจะยังไม่ถึงขั้นช่วยลุงเติมเต็มส่วนที่ไม่ชัดเจนในบันทึกได้ แต่ด้วยความรู้สึกว่าอาจจะได้พบอะไรบางอย่าง ตัวเอกจึงเดินทางกลับบ้านเกิด
เช่นนี้เอง ตัวเอกจึงค่อยๆ ระลึกถึงสิ่งต่างๆ ผ่านสมุดบันทึกเล่มนี้ และในที่สุดก็ไปถึงเมืองเล็กๆ ในความทรงจำได้ เมืองนั้นเป็นเมืองที่เต็มไปด้วยสิ่งของและขนบธรรมเนียมประหลาดมหัศจรรย์ ตรงตามที่บันทึกของลุงเขียนไว้จริงๆ
ที่เมืองนั้น——"เมืองโมมิจิกะระ" ตัวเอกได้พบเห็น "สิ่งของแปลกประหลาด" นานาชนิด และค่อยๆ ได้สัมผัสกับความมหัศจรรย์ที่ซ่อนอยู่ในเมืองนั้น รวมถึงอดีตที่เขาสูญเสียไป